Kunst in Beeld
Deze maand: 1146
aaibaarheid / meegaan en weerstand / huid
Keramiek kent een bijzonder fenomeen: voelen - aaibaarheid. Niet de zachte, natte fase waarin klei zich nog als een gehoorzame brooddeegvariant gedraagt, maar de harde, gebakken, definitieve toestand - die objectief gezien nul procent meegeeft en toch op de een of andere manier nodigt tot strelen. Verrassend genoeg reageren onze tastzintuigen daar maar al te gretig op: mechanoreceptoren in de huid pikken de subtiele verschillen op tussen mat en glans, tussen gesinterd oppervlak en geglazuurde huid. Wetenschappelijk klinkt dat heel serieus, maar in de praktijk gaat het vooral zo:
*Je hand streelt. Je brein smelt.*
In mijn onderzoek zoek ik het spannende moment wanneer keramiek zich gaat voordoen als textiel. Stel je een vloer voor waar klei in patronen is gelegd alsof iemand een tapijt heeft geknoopt, geweven of zelfs gehaakt, maar dan met strengen porselein of steengoed. Niet echt intrekbaar, maar wel zo gevormd dat je ogen verwachten dat het meegeeft. Niet elastisch, maar wel verend in associatie. Een oppervlak dat meebeweegt, een tapijt dat je voeten uitnodigt tot lopen.
Bij aanraking ontstaat een zintuigelijke paradox: je hand verwacht zachtheid, maar krijgt een koel, hard oppervlak dat toch aantrekt. Waar zit die verleiding? De materie. Denk aan glanzend transparant glazuur dat aanvoelt als gepolijst water, of zachtmatte glazuren die doen denken aan perzisch tapijtlicht. Zelfs het ruwere oppervlak, licht korrelig als gebrande suiker, activeert zenuwbanen die ergens in het hoofd fluisteren: “Aai me nog eens.” Zo wordt aanraking een spel - een choreografie tussen verwachting en realiteit.
De vormtaal helpt hier enorm bij. Denk aan zachte bolronde handzame lichte vormen compact waar nodig, luchtig waar mogelijk, met ritmes die doen denken aan borstels of kapsels. Het kan onmogelijk indrukbaar zijn, het *ziet* er indrukbaar en flexibel uit, en dat verleidt tot aan willen raken.
En dan zijn er de voeten. Want aaibaarheid stopt niet bij handen. Blootvoets over keramisch textiel lopen is als een massage van verwachtingen: niet zacht, maar aangenaam; niet warm, maar uitnodigend; niet meegevend, maar wel ritmisch. “Verend” misschien niet in functie, maar wel in verbeelding.
Zo blijkt aaibaarheid geen eigenschap maar een belofte - een optische en tactiele toverspreuk. Gebakken klei die doet alsof ze zacht is, textielvormen die niet bewegen maar wel suggereren. In die spanning ontstaat iets nieuws: een materiaal dat niet alleen gebruikt wordt, maar waar naar verlangd wordt.
Meer informatie
- Titel
1146 - Achtergrond
Een onderzoek naar aaibaarheid, onderdeel binnen het project Tapijt - Materiaal
Steengoed keramiek - Techniek
Draaiwerk en extrusie - Formaat
25 H x 20 Ø - Jaar
2024
meer Kunst
